Washr-COS, Samsun Üniversitesi bünyesinde TÜBİTAK tarafından desteklenen bir araştırma projesidir. TÜBİTAK 3501 Kariyer Geliştirme Programı kapsamında Dr. Öğretim Üyesi Burcu Öncü tarafından yürütülen proje, Samsun’daki okullarda temiz suya erişim, sanitasyon ve hijyen koşullarını insan hakları perspektifiyle değerlendirmeyi amaçlamaktadır. 30 ay sürecek olan çalışmada saha gözlemleri, görüşmeler, veri analizleri ve uygulama kıyaslamaları yapılmaktadır.
Projenin temel amacı, okullardaki su, sanitasyon ve hijyen (WASH) koşullarının mevcut durumunu ortaya koymak, eksiklikleri belirlemek ve uygulanabilir çözüm önerileri geliştirmektir. Bu analizler, çocukların güvenli ve sağlıklı bir eğitim ortamına kavuşmasını desteklemeyi hedefler.
Temiz suya erişim ve hijyen hakkı, Birleşmiş Milletler tarafından insan hakkı olarak kabul edilmiştir. WASH koşullarındaki eksiklikler çocukların sağlığını, başarı düzeyini ve öğrenme ortamlarını doğrudan etkiler. Bu proje, hem yerel hem ulusal ölçekte politika yapıcılar için bilimsel veri sunarak iyileştirme çalışmalarına katkı sağlar.
Proje, bilimsel araştırma yöntemleri ve Q metodolojisi kullanılarak yürütülmektedir. Okullarda saha gözlemleri yapılmakta; yöneticiler, öğretmenler ve paydaşlarla nitel görüşmeler gerçekleştirilmektedir. Toplanan veriler analiz edilerek WASH alanındaki mevcut durum nesnel bir şekilde ortaya konmaktadır.
Proje, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), okul idareleri, öğretmenler ve yerel yönetimler ile işbirliği içinde yürütülmektedir. Ayrıca ulusal ve uluslararası WASH standartları ve insan hakları yükümlülükleri dikkate alınmaktadır.
WASH; Water (Su), Sanitation (Sanitasyon), Hygiene (Hijyen) kavramlarının baş harflerinden oluşur. Bu alan, sağlıklı ve güvenli yaşam koşullarının temelini oluşturur. Okullarda WASH uygulamaları, çocukların güvenliği, sağlığı ve eğitim başarısı açısından kritik öneme sahiptir.
Proje, Samsun’un merkez ilçelerinde (Atakum, İlkadım, Canik, Tekkeköy) bulunan devlet okullarını kapsamaktadır. Anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lise olmak üzere her kademeden seçilen okulların farklı sosyo- ekonomik düzeydeki bölgelerden seçilmesine dikkat edilmiş olup böylece kapsamlı ve temsili bir analiz yapılması amaçlanmaktadır.
Projenin sonuçları, ilgili kurumlara ve politika yapıcılara raporlar ve değerlendirme çıktıları şeklinde sunulacaktır. Bulgular, okullardaki WASH uygulamalarının güçlendirilmesi ve sürdürülebilir bir öğrenme ortamı oluşturulması için kullanılacaktır.
Kasım 2025’te resmen başlayan proje, toplam 30 ay sürecektir. Bu süre boyunca okul değerlendirmeleri, veri analizi, görüşmeler, saha çalışmaları ve raporlama süreçleri gerçekleştirilecektir.
Evet. Proje sonuçları raporlar, bilimsel yayınlar, sosyal medya ve web sitesi aracılığıyla kamuya duyurulacaktır. Bununla beraber sonuç raporunun paydaş kurumlarla paylaşılması ve bir çalıştay düzenlenmesi planlanmaktadır. Böylece hem toplum hem de ilgili karar vericiler bilgiye erişebilecektir.